سیستمعاملها در سالهای اخیر و رشد Linux
وضعیت کلی سیستمعاملها
سیستمعامل (Operating System)ها در چند حوزه مختلف بررسی میشوند:
- کامپیوتر رومیزی (Desktop / PC)
- سرورها / فضای ابری (Server / Cloud)
- سیستمهای جاسازیشده / IoT
- گوشیها و موبایلها
چند سالی است که سهم ویندوز در دسکتاپ کمکم کاهش پیدا میکند، macOS و ChromeOS رشد داشتهاند، و Linux نیز بهصورت آهسته اما پیوسته سهمش بیشتر شده است.
Linux: توسعهها و آمار اخیر
ویژگیها و پیشرفتها
- کرنل جدید – نسخه 6.13
نسخهی جدید کرنل Linux (6.13) در جان ۲۰۲۵ منتشر شد که بهبودهایی در مدیریت حافظه، امنیت، درایورهای نمایشگر و شبکه دارد. OSTechNix - پشتیبانی سختافزاری بهتر
Linux در ادغام با سختافزارهای جدید (بهویژه برای سرور و فضای ابری) بهتر شده است و سازگاری با پردازندهها و قطعاتِ جدیدتر بیشتر شده است. این موضوع باعث شده که شرکتها و ارائه دهندگان سرویس ابری تمایل بیشتری به استفاده از Linux نشان دهند. - در کاربر دسکتاپ و جوامع کاربران
پشتیبانی از محیطهای دسکتاپ جدید، بهبود تجربه کاربری، توزیعهایی با رابط کاربری زیباتر و امکانات بیشتر برای تبدیل کاربرانی که از ویندوز یا macOS به Linux نقل مکان میکنند.
آمار سهم بازار و استفاده
| حوزه | سهم Linux / وضعیت فعلی |
|---|---|
| دسکتاپ | در ایالات متحده، Linux توانسته در ژوئن ۲۰۲۵ حدود ۵.03٪ سهم بازار دسکتاپ را داشته باشد. NewsWall+2Top UK Hosting+2 |
| فضای ابری / سرورها | تقریباً ۴۹.۲٪ از بارهای کاری ابری جهانی بر روی Linux اجرا میشوند. SQ Magazine+1 |
| سایتها / وبسرورها | Linux بخش بزرگی از وبسایتها را میزبانی میکند؛ بسیاری از وبسایتهای بزرگ به Linux وابستهاند. SQ Magazine+1 |
| گوشیها / موبایل | اگرچه سیستمهای Android بر اساس کرنل Linux کار میکنند، ولی در بازار موبایل استفاده مستقیمیافته از توزیعهای Linux مستقل هنوز محدود است. SQ Magazine+1 |
چالشها / محدودیتها
- سهم کم در دسکتاپ عمومی: علیرغم رشد ، Linux هنوز سهم کوچکی در بازار کامپیوترهای شخصی دارد (معمولاً بین ۳ تا ۵٪ در کشورهای پیشرفته). Market Growth Reports+2Tom’s Hardware+2
- سازگاری نرمافزاری برای کاربران عام: بسیاری از برنامههای تجاری هنوز فقط برای ویندوز یا macOS عرضه میشوند.
- توزیع و تجربه کاربری: توزیعهایی که رابط کاربری و تجربه کاربری حرفهایتر دارند، رشدشان بیشتر است، اما تنوع زیاد گاهی باعث سردرگمی کاربران تازهکار میشود.
چشمانداز آینده Linux در یک سال اخیر و پیشبینی برای آینده نزدیک
- امکان اینکه سهم دسکتاپ Linux به ۶–۷٪ برسد، مخصوصاً در کشورهایی که کاربران و توسعهدهندگان فعال بیشتر هستند.
- رشد در استفاده از Linux روی لپتاپها و دستگاههای هیبریدی با توزیعهایی که مصرف منابع را بهینه کردهاند.
- بهبود و بهینهتر شدن پشتیبانی از گرافیک، صدای پیچیده، و درایورهایی که قبلاً دردسر بیشتری داشتند.
- افزایش استفاده در آموزش، دانشگاهها، شرکتهای کوچک و متوسط برای کاهش هزینهها و استفاده از نرمافزار متنباز.
- رشد تعداد پروژههای ابتکاری که Linux را در IoT، محیطهای لبه (edge computing)، و محاسبات ویژه (مثلاً هوش مصنوعی) به کار میگیرند.
📈 آمار Linux در ایران
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| سهم بازار دسکتاپ لینوکس در ایران (سپتامبر ۲۰۲۵) | حدود ۳٫۷۱٪ StatCounter Global Stats |
| سهم بازار دسکتاپ لینوکس در ایران (دسامبر ۲۰۲۴) | حدود ۲٫۸۴٪ StatCounter Global Stats |
| سهم لینوکس در ترکیب دسکتاپ + تبلت + کنسول ایران (نوامبر ۲۰۲۴) | حدود ۲٫۷۳٪ StatCounter Global Stats |
| سهم لینوکس در وبسرورهای سایتهای با دامنهی .ir (سرورهای ایران) | Ubuntu ~۳٫۵٪، Debian ~۲٫۲٪، CentOS ~۱٫۶٪ در بین سرورهای داخلی که قابل تشخیص بودهاند server.aguko.com |
🔍 توضیح بیشتر
- این آمارها نشان میدهند که لینوکس در ایران هنوز سهم کوچکی در بازار سیستمعامل دسکتاپ دارد، ولی روند افزایشی دیده شده است.
- در بخش وب و سرور، لینوکس توزیعهایی مثل Ubuntu، Debian و CentOS حضور قابل توجهی دارند، مخصوصاً بین سایتهایی که روی دامنه .ir هستند.
- رشد لینوکس در ایران بیشتر به دلیل نگرانیها درباره امنیت، هزینهی کمتر، علاقه به نرمافزار آزاد و متنباز، و نیاز به پایداری در سرورها است.
